D66 Culemborg heeft een interessante pagina over de Week van de Vooruitgang gemaakt. Daar tref ik een heleboel ambities aan, waaronder een heus plan voor Automatisch Geleide Voertuigen. Gelukkig leven wij nog in het begin van de 21e eeuw en is er nog een lange weg te gaan. Die lange weg is voor de stadsbus Culemborg bijna verleden tijd, alhoewel de links-liberalen in de Lekstad er schijnbaar anders over denken. Daarom een opfriscursus "waarom komt de stadsbus terug en hoe gaan wij dit doen?".
In cursieve tekst de stellingen van D66 Culemborg, daaronder de relevante uitleg:
Alhoewel ook ik goed openbaar vervoer toejuich zet ik toch vraagtekens bij dit bericht. Tot enkele jaren geleden reed Hermes met een grote bus langs het centrum, maar door de stad. Deze maatschappij constateerde dat er te weinig passagiers gebruik maakten van deze bus. Reden waarom zij zijn gestopt en ook de nieuwe busmaatschappij geen stadsbus in Culemborg meer heeft opgenomen in de dienstregeling.
Helaas, maar dit is echt flauwekul. Het zat zo: Hermes heeft stevig op de stadsbus moeten bezuinigen. De route werd fors ingekort en de frequentie werd verlaagd. Daarnaast werd er een grote streekbus ingezet. Een stadsbus moet aan een aantal voorwaarden voldoen om interessant te zijn: een goede frequentie, een aantrekkelijke route met voldoende haltes en natuurlijk een acceptabele ritprijs. Het aanbod van Hermes voldeed niet aan deze voorwaarden. Het gebrek aan passagiers was dus verklaarbaar. Dat gebrek aan passagiers is overigens wél relatief: in het najaar van 2000 werden gemiddeld 7 a 8 passagiers per rit geteld. Dat is een betere score dan buslijn 46 (Tiel-Nieuwegein) nu haalt.
Dan het grootste misverstand: Hermes is niet "gestopt" met de stadsbus maar heeft wél een stadsbus in zijn offerte opgenomen. Arriva heeft de stadsbus niet in de offerte opgenomen omdat de toenmalige buslijnen 41 (toen nog Kesteren-Culemborg) en 46 het passagiersaanbod zouden overnemen. Buslijn 41 is in juni 2004 gedeeltelijk opgeheven waardoor een deel van de dekking weer verdween.
(…) De gesuggereerde oplossing zien zij in een klein busje (8-12 personen) met op de drukke tijden een aanhanger. Een kleine bus kan immers in het centrum komen omdat deze de krappe bochten wel kan nemen. Ook rijdt een kleine bus goedkoper: geen groot rijbewijs nodig, minder brandstof, goedkoper in de aanschaf.
Dit klinkt positief, maar toch betwijfel ik of de bus er ooit komt. Een bus rijdt immers een dienstregeling langs haltes. Het aantal inwoners van Culemborg dat gebruik zal maken van een bus is beperkt. Veel mensen zijn redelijk mobiel en dan is de stad dicht bij. Alleen met slecht weer is de bus een alternatief voor de fiets.
Onze stadsbus rijdt uitsluitend langs haltes. Het concept van een "halteloze stadsbus" is enkele jaren geleden in Oss uitgeprobeerd en dat was zonder veel succes. Reizigers willen een duidelijke halte omdat dit de meeste zekerheid biedt. Die haltes gaan ze dan ook krijgen. Over het aantal gebruikers valt altijd een discussie te voeren maar schijnbaar accepteert D66 Culemborg dus dat iedereen in de auto springt en naar het centrum rijdt om daar de boodschappen te doen. En dat voor een partij die claimt dat duurzaamheid hoog in het vaandel staat!
De groep die altijd van de bus gebruik maakt bestaat uit verschillende delen: een gedeelte heeft extra hulp nodig en (of) kan slecht bij een halte komen waar men in de buitenlucht (even) zal moeten wachten. Gelukkig hebben we in Culemborg voor deze groep twee alternatieven: de regiotaxi en de bus van de Stichting Samen Verder (Klaartje).
Deze fantastische alternatieven beperken de doelgroep van de bus. De frequentie zal dan laag blijven wat de flexibiliteit van de gebruikers beperkt. Bij een lage frequentie weegt het feit dat je ook op de regiotaxi en Klaartje moet wachten, maar dan thuis, niet meer op tegen het voordeel van het niet tevoren hoeven aanmelden van een rit.
Kortom, een grote maar ook een kleine stadsbus zal vaak leeg rondrijden, terwijl Klaartje en de Regiotaxi het druk houden.
Klaartje en de Regiotaxi danken hun bestaansrecht aan het beroerde binnenstedelijke OV. Verder heeft D66 Culemborg een absoluut positieve opvatting van de OV-reizigers: alleen hulpbehoevenden maken dus gebruik van de bus. Dus alle scholieren, forenzen, bijstandsmoeders (of -vaders) of recreanten gaan dus met de fiets of de auto terwijl de ouderen en "gehandicapten" dus en masse voor 3 euro per rit de Regiotaxi pakken of enkele dagen vantevoren Klaartje moeten bellen om een rit te reserveren. De stadsbus werkt emanciperend én besparend ; iets wat juist links-liberalen zou moeten aanspreken!
Waarom emanciperend en besparend? Welnu, we halen ouderen en mensen die een extra zetje nodig hebben uit hun isolement door betrouwbaar, betaalbaar en comfortabel OPENBAAR vervoer te bieden. Haltes richten we natuurlijk naar de nieuwste maatstaven van toegankelijkheid in, als er trouwens al nieuwe haltes nodig zijn want veel oude haltes hebben nog altijd een bushokje! En over wachten gesproken: de Regiotaxi heeft nog altijd een beroerde reputatie als het om punctueel rijden gaat, onze stadsbus komt op tijd en maakt geen omwegen. De Regiotaxi is ook een peperduur systeem want de provincie Gelderland moet diep in de buidel tasten voor de ritten van niet-geindiceerde reizigers, zoals de groep mensen die nu de Regiotaxi gebruikt omdat er geen stadsbus beschikbaar is. De Regiotaxi moet terug naar de basis: OV voor mensen die niet met het reguliere stads- en streekvervoer kunnen reizen en anders geen alternatief hebben.
Met de stadsbus verdwijnen de nadelen van de Regioaxi. Er altijd een vaste groep gebruikers blijven maar een groep Regiotaxi-klanten zal haar toevlucht tot de stadsbus gaan zoeken. De besparing kunnen we elders binnen het OV inzetten, bijvoorbeeld in de verbetering van buslijn 46.
Stel echter dat de bus er wel komt. Betekent dit dan dat de regiobus uit de stad verdwijnt om al het OV gebruik te concentreren in 1 bus? (En als de stadsbus alsnog mislukt, zijn we dan beide kwijt?) Dat eerste is op zich niet erg. Iedereen die nog kan fietsen, kan dat natuurlijk beter doen. De reistijden in de stad zijn nu eenmaal zeer beperkt en regionaal gezien kunnen de reistijden dan omlaag. De route van Buren, Zoelmond en Beusichem naar het station in Culemborg kunnen dan verkort worden.
Het tweede effect zou echter jammer zijn. Juist nu de provincie heeft toegezegd dat er een bus, ook in de nieuwe aanbestedingsperiode, een rondje door de stad blijft maken is al winst. Laten we in elk geval voorkomen dat we dat over een paar jaar kwijt zijn en ons nu inzetten voor een optimale route van de bus door Culemborg. Dat daarbij de ouderencentra en winkelcentra moeten worden aangedaan spreekt voor zich.
Hier slaat men de plank echt compleet mis. Voor een partij die niet bang is voor de toekomst toont men opeens wél angst: het "wat als…"-scenario dondert uit de kast en wordt aangehaald. De realiteit is gelukkig anders. Buslijn 46 willen wij naar de rand van Culemborg verplaatsen, in de buurt van de provinciale weg. Vanaf die halte rijdt lijn 46 nog een korte lus naar het treinstation. Dit verkort de busroute, kost minder reistijd en zorgt voor een besparing. Dat geld kunnen we inzetten voor diezelfde buslijn, bijvoorbeeld voor het herstel van de dienstregeling op zondag óf enkele avondritten met een taxibusje. Die optimale busroute, waarmee D66 Culemborg duidelijk buslijn 46 op het oog heeft, valt alleen te bereiken als we de stadsbus een eerlijke kans geven. Buslijn 46 wordt alleen "verplaatst" en zal heus niet verdwijnen. Er is ook een markt voor deze buslijn: scholieren en forenzen, op weg tussen Tiel en Nieuwegein. Zij willen snel reizen en hebben geen behoefte aan een slingerende stadsroute.
Daarnaast kun je een streekbus niet als een stadsbus verkopen omdat het simpelweg geen "look and feel" heeft. Juist marketing is uiterst belangrijk om een vaste doelgroep op te bouwen die ook nog eens vaak in de stadsbus zit. Wij hebben daar wel een paar plannen voor klaarliggen.
Ik durf op deze zaak zelfs een weddenschap te wagen: twee jaar na de introductie heeft de stadsbus meer reizigers per rit dan buslijn 46 in de daluren. Wie durft?!
