Dit is het Mobagat bij Barneveld, achter de afrit van de snelweg A30. Het Mobagat is in de jaren zeventig ontstaan als zandwinlocatie. Na het stoppen van de zandwinning werd het gat omgevormd tot een grote plas met kraakhelder water. De huidige eigenaar, de stichting voor het behoud van natuur en landschap, wil de plas laten volstorten met vervuild slib en vieze industriegrond. De omwonenden zijn tegen, een grote minderheid in het waterschapsbestuur ziet het niet zitten, evenals de gemeenteraden van Ede en Barneveld. Tweede Kamerlid Remi Poppe stelde al schriftelijke vragen over deze kwestie en aanstaande woensdag praat de statencommissie Ruimte, Wonen en Milieu over het volstorten van oude zandwinputten zoals het Mobagat. Het blijft een rare situatie dat een plas met zulk mooi water vanwege enkele centen wordt volgestort…

(Update: Een motie van SP en CDA kreeg bijna volledige steun van Provinciale Staten. Gedeputeerde van der Kolk moet binnen de wettelijke mogelijkheden alles gaan doen om deze stort te stoppen en moet een lijstje met vijfhonderd plassen gaan maken. Op basis van die lijst wordt bekeken waar slib gestort kan worden)

In de economie-bijlage van de Volkskrant wordt Ad Scheepbouwer geïnterviewd. De topman van KPN is tegen “blind privatiseren”:

Ik heb me verbaasd over de uitverkoop van energiebedrijven. Ik zou gedacht hebben – maar dat mag je niet zeggen – dat een nationaal energiebedrijf de beste optie zou zijn geweest. Waarom we nu het ene aan Zweden moeten verkopen en het andere aan Duitsers, begrijp ik niet.

Wat gaan wij ervan merken? Volgens Scheepbouwer een kwestie van de langere termijn maar toch:

Daar kom je pas over tien jaar achter. Het enige waar ik altdijd wantrouwend van word, is dat niemand anders het doet. Waarom doen die Duitsers, Fransen, Spanjaarden en Italianen nu allemaal zo moeilijk? Die piekeren er niet over de zeggenschap over hun energiebedrijven op te geven en wij geven het op een presenteerblaadje weg.

Dat laatste klopt. Alleen de Duitse aanbieder E.ON is volledig geprivatiseerd, RWE (10% in overheidshanden), EnBW (50% via de gemeenten en kreisen in Baden-Wurttemberg en 50% van EDF) en enkele kleine aanbieders zoals RheinEnergie, EWE en MVV Energie zijn in overheidshanden. De Fransen hebben via EDF (84% van de staat, 13% van gemeenten) en GDF (25% rechtstreeks via de staat, 10% via staatsbanken en kernenergiebedrijf Areva – ook een bijna-volledige staatsdeelneming) hun markt in handen. Enkele grote regionale overheden zitten in het Spaanse Iberdrola en de Italiaanse staat heeft grote aandelenpakketten in ENI (29% via de staat, 10% indirect via staatsbank CDP) en ENEL (dezelfde verhoudingen als bij ENI). De kruimels zijn voor de beursgenoteerde bedrijven, de Scandinavische staatsbedrijven en de staatskolenstokers in Tsjechië, Polen en Griekenland. Scheepbouwer heeft het goed begrepen. Warenvergelijkend onderzoek doen was aan de verhitte voorstanders van de verkoop van NUON en Essent overduidelijk niet besteed.

Lekker bungelen dankzij het transportnetwerk van E.ON

Nederlandse politici moesten met lede ogen toezien hoe NUON en Essent werden verkocht. Zij kunnen nu opgelucht adem halen nu het staatsbedrijf de hoogspanningskabels van het Duitse E.ON overneemt. Goed voor ons en goed voor Tennet, want die netten zijn hun geld waard en stroom wordt goedkoper. Zo luidde een artikel over de overname van het netwerkbedrijf van E.ON in het Nederlands Dagblad. Wellicht moet men daar eens op zoek naar een nieuwe economieredactie want die overname toont feilloos de Nederlandse Jan Salie-geest aan. Om met NRC-columnist Marc Chavannes te schrijven: scoren tegen Duitsland is nog geen energiebeleid!

Tennet heeft namelijk nog enkele probleempjes die om een oplossing vragen. Wellicht kan een telefoontje naar de Groningse broeders van GasTerra even helpen. Allereerst is er geld nodig voor die overname: 1 miljard voor de overname zelf en 3 miljard voor het broodnodige onderhoud van het netwerk. Tennet moet in Nederland al 3 miljard investeren in het nieuwe Randstad 380 kV-netwerk, het aanleggen van verbindingen met Noorwegen en Duitsland – de nieuwe kabel tussen Doetinchem en Elten -, het aankoppelen van de overbodige kolencentrales die in Rotterdam en in de Eemshaven worden gebouwd en er staan natuurlijk nog windmolens in de wachtrij. Los daarvan speelt de discussie over smart grids, zodat we met z’n allen ‘s nachts de auto aan het stopcontact kunnen hangen. Dit punt wordt prima opgepakt door de netwerkbedrijven maar je hebt natuurlijk transmissiecapaciteit op het hoogspanningsnetwerk nodig. Deze capaciteit wordt de komende jaren al opgeslokt door vieze kolenstroom en een beetje windenergie.

Tennet moet dus flink gaan lenen om dit allemaal te kunnen betalen. Tennet wil voor een deel langs bij de banken maar kijkt ook naar de voormalige aandeelhouders van NUON en Essent. Gelderland heeft al nee gezegd tegen de vraag of er 500 miljoen euro achtergesteld kon worden geleend. De komende weken klopt Tennet nog aan bij een zestal grote ex-aandeelhouders van Essent om 1 miljard euro te kunnen lenen.

Wie veel leent moet ook flink betalen. Geld lenen kost immers geld en de acceptgiro komt uiteindelijk bij de stroomafnemers terecht. De procedure om de transportkosten te verhogen is daarom al gestart en krijgt met deze overname nog een flink staartje, los van het feit dat het compleet belachelijk is dat een Nederlands staatsbedrijf buitenlandse markten opgaat om groter te worden en zogenaamde schaalvoordelen te behalen. Toen Schiphol op de privatiseringslijst belandde werd dat tenslotte ook niet gewaardeerd, om nog maar te zwijgen van NUON en Essent (alhoewel daar dubbel spel is gespeeld met de splitsingswet, die de uiteindelijke verkoop bijzonder vergemakkelijkte…). Het is tijd voor een time-out Wouter!

De provincie Gelderland is rijker dan ooit: naast de algemene reserve van ongeveer 700 miljoen euro zweeft er ook nog een bedrag met negen nullen door het provinciehuis. Dat bedrag komt de komende jaren binnen dankzij de verkoop van NUON. Grofweg 1,2 miljard euro is al gearriveerd. 500 Miljoen daarvan – de bonus voor de vroegtijdige overdracht van de zeggenschap aan Vattenfall – wordt in een pot gestopt. Uit deze “Gelderse Investeringsagenda” worden leuke dingen voor mensen betaald, zoals de verplaatsing van een kippenslachterij, wat wegwerkzaamheden aan de A325 bij Ressen, enkele fietstunnels en een heleboel “innovatie”. Om nog maar te zwijgen van de stationshal in Arnhem, alhoewel CU en VVD al aangaven dat er toch een keertje een einde komt aan het bijspringen door de provincie.

Al met al is de lijst in 2010 goed voor 120 miljoen euro aan uitgaven. De rest vliegt er tussen 2011 en 2015 uit. De meerjarige dans om de honderden miljoenen is woensdagavond al begonnen. De SP-fractie vond sommige investeringen mooi maar was van oordeel dat het teveel een lijstje-van-alles is geworden. Dus deze investeringsagenda kon niet op onze steun rekenen.

Nu terug naar de dans. Aan het einde van de dans zakt bedrag tot 3,9 miljard euro. Dat geld moet na een Europese aanbesteding door een vermogensbeheerder worden beheerd. Een klus die enkele miljoenen euro’s per jaar kost en die vooral 100 miljoen euro per jaar moet opleveren. Want dat boekte NUON de afgelopen jaren als dividenduitkering netjes naar de provinciale bankrekening over. Die tijden zijn dankzij de verkoop voorbij. Voortaan moeten we het toch echt doen met een bescheiden miljoentje van waterleidingbedrijf Vitens, 45 miljoen van netwerkbedrijf Alliander en een paar ton van de Bank Nederlandse Gemeenten. Een mooi scenario, ware het niet dat Wouter Bos al bezig is met bezuinigingen en de filebelasting van Eurlings dat andere spaarvarken, de opcentenheffing motorrijtuigenbelasting, afslacht. Het worden mooie tijden. Ik weet alleen niet of die 3,9 miljard euro de eeuwige eindstreep haalt. Die pot wordt een “geblokkeerde reserve” genoemd maar het zijn juist Provinciale Staten die in meerderheid kunnen besluiten om zo’n reserve in te stellen of juist op te heffen. En de verleiding om de pot met goud open te breken kán erg groot zijn…

Morgen behandelen Provinciale Staten de provinciale begroting voor 2010. De SP wil de beloofde 8,5 miljoen euro voor de stationshal in Arnhem schrappen. Dit geld kan vervolgens in de pot voor OV-projecten worden gestoken zodat er stukje bij beetje kan worden gewerkt aan het verdubbelen van de spoorlijn Zevenaar-Doetinchem. De uitruil van Arnhem naar Zevenaar is natuurlijk verklaarbaar. Die beloofde snelle wissels, seinen en het inhaalspoortje bij Wehl gaan de problemen met overvolle en vertraagde treinen natuurlijk niet oplossen. De stationshal in Arnhem is al 37 miljoen euro duurder dan begroot. Nu nog 8,5 miljoen euro – letterlijk – in deze bouwput steken is flauwekul, temeer omdat alle voorzieningen juist in de tunnels komen. Die hal is interessant voor het daglicht, niets meer en ook niets minder.

Zie ook het artikel SP: geen extra geld voor station Arnhem uit De Gelderlander (of het artikel SP: extra geld naar spoorlijn in de editie Achterhoek van De Gelderlander).